შენგენის ზონა განმარტებით: როგორ მუშაობს ევროპის უსაზღვრო სივრცე

შენგენის ზონა ევროპული პროექტის ერთ-ერთი მთავარი მიღწევაა. ის 450 მილიონზე მეტ ადამიანს აძლევს საშუალებას თავისუფლად იმოგზაუროს წევრ ქვეყნებს შორის შიდა სასაზღვრო კონტროლის გავლის გარეშე.

Photo by Pexels

რა არის შენგენი

შენგენი დაიწყო 1985 წელს, როგორც ევროკავშირის ხუთი ქვეყნის — საფრანგეთის, გერმანიის, ბელგიის, ნიდერლანდებისა და ლუქსემბურგის — სამთავრობათშორისო პროექტი და თანდათან გადაიქცა მსოფლიოში თავისუფალი მიმოსვლის უდიდეს სივრცედ. სახელი მომდინარეობს ლუქსემბურგის პატარა სოფლიდან, სადაც 1985 და 1990 წლებში ხელი მოეწერა შენგენის შეთანხმებასა და შენგენის კონვენციას.

შიდა სასაზღვრო კონტროლის გარეშე სივრცის ნაწილი იყო ნიშნავს, რომ ქვეყნები არ ახორციელებენ შემოწმებებს თავიანთ შიდა საზღვრებზე, გარდა კონკრეტული საფრთხეების შემთხვევებისა, და ამის ნაცვლად იყენებენ ჰარმონიზებულ კონტროლს გარე საზღვრებზე მკაფიოდ განსაზღვრული კრიტერიუმების მიხედვით. საერთო წესების კრებულს ჰქვია შენგენის სასაზღვრო კოდექსი.

რომელი ქვეყნები მიეკუთვნება

დღეს შენგენის ზონა მოიცავს ოთხ მილიონ კვადრატულ კილომეტრზე მეტს და მოიცავს 29 ქვეყანას: ევროკავშირის 27 წევრიდან 25-ს, პლუს ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის ოთხივე წევრს (ისლანდია, ლიხტენშტაინი, ნორვეგია და შვეიცარია). ბულგარეთი და რუმინეთი სრულუფლებიანი წევრები 2025 წლის 1 იანვარს გახდნენ, შიდა სახმელეთო სასაზღვრო კონტროლის გაუქმების შემდეგ. კვიპროსთან შიდა საზღვრებზე კონტროლი ჯერ არ გაუქმებულა, ხოლო ირლანდია არ არის შენგენის ნაწილი.

Photo by Pexels

როგორ იცავენ გარე საზღვრებს

რადგან ზონის შიგნით რუტინული შემოწმებები არ ტარდება, გარე საზღვრის თანმიმდევრული მართვა არსებითია. ამ საქმეს მხარს უჭერს ევროპის სასაზღვრო და სანაპირო დაცვის სააგენტო (Frontex) და გაზიარებული IT სისტემები, და ის მოდერნიზდება შესვლა/გასვლის სისტემისა (EES) და უვიზო ვიზიტორებისთვის ETIAS სამოგზაურო ავტორიზაციის მეშვეობით. თუ არაევროკავშირის მოგზაური ხართ, ETIAS-ის მიმოხილვა განმარტავს, რას ნიშნავს ეს ცვლილებები თქვენი მოგზაურობებისთვის.