Kërcënimi për Bllokadë nga Kamionistët Ballkanikë për Shkak të EES-it e Solli Udhëtimin Veror në Qendër të Vëmendjes

Një protestë e kamionistëve ballkanikë e ktheu vëmendjen te kufiri i ri dixhital i Bashkimit Evropian. Atë ditë, kufijtë mes zonës Schengen dhe vendeve ballkanike – Serbisë, Bosnjës, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut – do të bllokoheshin nga kamionistë të pakënaqur me efektin e mundëshëm të Sistemit të Hyrjes/Daljes (EES) mbi jetesën e tyre. Mosmarrëveshja është një kujtesë se mënyra si Evropa regjistron kalimet kufitare po ndryshon për të gjithë, jo vetëm për pushuesit.

Photo by Josh Sorenson on Pexels

Pse protestonin kamionistët

Që në shikim të parë, ankesa duket ngatërruese. Një shofer që bën rrugën mes, të themi, Beogradit dhe Budapestit kalon rreth gjysmën e udhëtimit brenda BE-së dhe gjysmën jashtë, dhe me ditë pushimi rrallë do t'i afrohej kufirit prej 90 ditësh në 180 për qëndrime të shkurtra. Problemi, sipas një burimi evropian të mirëinformuar, është se shoferët nga këto vende ballkanike shpesh bëjnë shumë më teper se thjesht të shkojnë e të vijnë: ata mund të kalojnë javë të tëra duke punuar brenda Bashkimit Evropian.

Nën sistemin e vjetër analog, rregulli 90/180 ditë nuk zbatohej me rreptësi nga zyrtarët kufitarë të mbingarkuar. Megjithatë, të dhënat dixhitale nuk mund të anashkalohen. Prandaj një grup punonjësish kërcënoi të ndalë lëvizjet e mallrave në protestë kundër një legjislacioni vetëm pak javë larg zbatimit të plotë.

Çfarë ndryshon EES

Një nga qëllimet e EES-it është të ndalojë njerëzit të qëndrojnë më gjatë sesa lejon ligji. Sistemi regjistron hyrjet dhe daljet e çdo udhëtari në një bazë të dhënash qendrore, që mund të llogaritë menjëherë nëse dikush ka tejkaluar qëndrimin. Shenjat e gishtave dhe biometria e fytyrës merren për të parandaluar marifetet – për shembull, dikush me dy pasaporta jo-BE që del me një dokument dhe rihyn me tjetrin.

Deri më 9 prill, të gjithë kufijtë duhej të përdornin EES-in për çdo shtetas të vendit të tretë. Dega e administratës së Brukselit përgjegjëse për zbatimin këmbënguli se skema po zë rrënjë si pritej dhe mbetej brenda afatit, dhe se një bllokadë e shoferëve vetëm nuk do ta ndalonte zbatimin.

Photo by Kata Pal on Pexels

Çfarë do të thotë për udhëtimet verore

Për pushuesit, shqetësimi është mbingarkesa. Kontrollet e reja biometrike tashmë ishin lidhur me pritje deri në tre orë në disa aeroporte evropiane, dhe Ministria e Jashtme i këshilloi udhëtarët në rajon të kontrollojnë mediat lokale dhe të planifikojnë paraprakisht për të shmangur ndërprerjet. Gjatësia e radhëve këtë verë mund të varet nga përhapja e protestave të tilla – ose nga fakti nëse ato bëhen pika e kthesës që i shtyn autoritetet të ndalojnë dhe të rishikojnë afatin. Sido që të jetë, ia vlen të kuptoni si funksionon EES para se të niseni.