A po shtyhet sërish Sistemi i Hyrjes/Daljes i BE-së? Çfarë duhet të dinë udhëtarët

Sistemi i Hyrjes/Daljes (EES) i Bashkimit Evropian, i pritur prej kohësh, duhet të hyjë në punë më 10 nëntor, duke zëvendësuar vulosjen manuale të pasaportave me një regjistrim të automatizuar e biometrik të atyre që kalojnë kufijtë e jashtëm të bllokut. Por nisja ka rrëshqitur më parë, dhe raportet e reja sugjerojnë se mund të rrëshqasë sërish.

Për udhëtarët nga Mbretëria e Bashkuar dhe vende të tjera jo-BE, ndryshimi është i rëndësishëm. Herën e parë që kaloni një kufi të jashtëm Shengen pasi nis sistemi, do të regjistroni të dhënat tuaja në një kioskë vetëshërbimi në vend që t'ju vuloset pasaporta me dorë. Të kuptosh çfarë po vjen, dhe kur, ndihmon të përgatitesh për një kalim që mund të jetë i vështirë.

Photo by Marta Branco on Pexels

A do të nisë EES në kohë?

Në gusht, Komisionarja e atëhershme e BE-së për Çështjet e Brendshme, Ylva Johansson, konfirmoi datën 10 nëntor gjatë një vizite te agjencia eu-LISA me seli në Talin, e cila po ndërton sistemin. "Momenti më në fund erdhi," tha ajo. "Do të ndodhë. Jemi në fazën përfundimtare të testimit." Fjalët e saj synonin t'i jepnin fund viteve të pasigurisë: EES ishte planifikuar fillimisht për 2022 dhe ka hasur pengesa të përsëritura, nga problemet e IT-së te sfida praktike e instalimit të barrierave automatike në çdo kufi tokësor, detar dhe ajror në zonën Shengen.

Megjithatë, dyshimet janë rishfaqur. Një raport në Guardian sugjeroi se shtyrje të tjera ishin të mundshme pasi tri vende — Gjermania, Franca dhe Holanda — treguan se nuk ishin gati, duke përmendur mungesën e provave në terren. Agjencia kufitare e BE-së, Frontex, refuzoi të komentonte. Me kaq shumë pajisje dhe softuer ende në testim nëpër dhjetëra pika kalimi, edhe zyrtarët që mbështesin datën e nëntorit pranojnë se afati është i ngushtë.

Kush ka nevojë për EES dhe si funksionon

EES zbatohet për udhëtarët jo-BE që nuk kanë nevojë për vizë për të hyrë në bllok, përfshirë shumicën e mbajtësve të pasaportës britanike. Nuk zbatohet për qytetarët e BE-së, banorët e ligjshëm ose personat me viza afatgjata. Sa herë që kaloni një kufi të jashtëm, do të skanoni pasaportën ose dokumentin e udhëtimit në një kioskë vetëshërbimi, që regjistron emrin tuaj, të dhënat biometrike dhe datën e vendin e hyrjes e të daljes suaj.

Skanimet e fytyrës dhe gjurmët e gishtave merren dhe rifreskohen çdo tre vjet, kështu që sapo regjistroheni, të dhënat mbulojnë disa udhëtime. Sistemi zbatohet në të gjitha shtetet e BE-së përveç Qipros dhe Irlandës, plus anëtarët e Shengenit jashtë BE-së: Islandën, Lihtenshtajnin, Norvegjinë dhe Zvicrën. Qëllimi i tij është të forcojë sigurinë kufitare dhe ta bëjë më të lehtë identifikimin e atyre që tejkalojnë kufirin 90 ditë në 180, ndërkohë që lufton migrimin e parregullt dhe e bën më të vështirë përdorimin e pasaportave të falsifikuara.

Photo by Christian Wiediger on Unsplash

Radhët, nisja e butë dhe ETIAS

Shqetësimi më i madh praktik është vonesa në kufi, sidomos në javët e para. Autoritetet franceze kryejnë kontrollet EES në tokën britanike në Portin e Dover, terminalet e Eurostar dhe Eurotunnel, dhe thonë se po punojnë për t'i mbajtur ndërprerjet në minimum, megjithëse ka pasur paralajmërime për radhë të gjata për tragetet Dover–Calais. Ministri britanik i transportit, Guy Opperman, ka përmendur një "nisje të butë gjashtëmujore" të planifikuar, me masa fleksibiliteti paraprake që regjistrimi të lehtësohet nëse radhët shtohen.

Rreth gjashtë muaj pasi EES të jetë në punë, BE-ja planifikon të prezantojë ETIAS, një skemë të veçantë me të cilën shpesh ngatërrohet. Ndërsa EES monitoron kush e kalon kufirin, ETIAS u kërkon qytetarëve jo-BE të përjashtuar nga viza të marrin paraprakisht një autorizim udhëtimi. Fillimisht i parashikuar për nëntor 2023 dhe tani i pritur në 2025, mundësisht në faza, ai do të aplikohet online para udhëtimit, do të kushtojë rreth 7 €, do të lidhet me pasaportën tuaj dhe do të mbetet i vlefshëm për tre vjet. Pasqyra jonë e rregullave të reja të hyrjes në BE shpjegon si ndërlidhen të dy sistemet.